Αθήνα, 26 Φεβρουαρίου, 2021

Σιδηροπενική Αναιμία: Τι είναι και ποιους πλήττει συχνότερα; (αναλυτικά)

Η Σιδηροπενική Αναιμία αποτελεί τη συχνότερη μορφή αναιμίας που συναντάται στην κλινική πράξη.

Συμβαίνει σε όλες τις ηλικίες, αλλά πλήττει συχνότερα τον γυναικείο πληθυσμό, διότι οι περισσότερες γυναίκες σε κάποια φάση της αναπαραγωγικής ηλικίας τους την εμφανίζουν.

Η Σιδηροπενική Αναιμία σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη με χαμηλό κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο  εξελίσσεται σε μεγάλο πρόβλημα δημόσιας υγείας.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπολογίζει ότι άνω των 500 εκατομμυρίων ατόμων πάσχουν από Σιδηροπενική Αναιμία, εκ των οποίων το μεγαλύτερο ποσοστό απαντά στην Ασία και Αφρική. Τα περισσότερα άτομα είναι γυναίκες 20-50 ετών και παιδιά.

Η Σιδηροπενική Αναιμία αποτελεί μία συμπτωματική κατάσταση που είναι πάντοτε δευτερογενής κάποιου αιτιολογικού παράγοντα.

Ο Σίδηρος είναι ένα απαραίτητο και σημαντικό στοιχείο του ανθρώπινου οργανισμού διότι συμμετέχει σε πολλές βιολογικές διεργασίες, όπως η σύνθεση της αιμοσφαιρίνης και η παραγωγή των ερυθρών αιμοσφαιρίων, η μεταφορά οξυγόνου στους ιστούς και η σύνθεση διαφόρων ενζύμων.

Η μείωση των επιπέδων σιδήρου επιδρά στην παραγωγή αιμοσφαιρίνης και εκδηλώνεται ως Σιδηροπενική Αναιμία.

Το ολικό ποσό σιδήρου σε ένα φυσιολογικό ενήλικα είναι 3 έως 5 γραμμάρια περίπου, εξαρτώμενο από το φύλο και το βάρος του ατόμου. Είναι υψηλότερο στους άνδρες από ότι στις γυναίκες και κατανέμεται στους ιστούς, την αιμοσφαιρίνη και το πλάσμα.

Η διατροφή ενός ενήλικα, με δυτικού τύπου διατροφή, περιέχει 10-20 mgr (χιλιοστογραμμάρια) σιδήρου, από τα οποία μόνο μέχρι 10% έχει την ικανότητα ο οργανισμός να απορροφήσει, δηλαδή 1 έως 2 mgr (χιλιοστογραμμάρια).

Ο σίδηρος ανευρίσκεται σε μεγάλη ποικιλία ζωικών και φυτικών τροφών αλλά, συνήθως, στις περισσότερες, σε μικρή περιεκτικότητα.

Οι κύριες διατροφικές πηγές είναι το κρέας και κυρίως το ήπαρ και οι νεφροί, ο κρόκος του αυγού, το κριθάρι και το σιτάρι, τα πράσινα λαχανικά και τα φρούτα.

Το γάλα και κυρίως το αγελαδινό έχει χαμηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο. Σε γενικές γραμμές ο σίδηρος που προέρχεται από ζωικές τροφές απορροφάται καλύτερα από αυτόν των φυτικών.

Φυσιολογικά ο ανθρώπινος οργανισμός, ευρίσκεται σε μία κατάσταση θετικού ισοζυγίου σιδήρου.

Αιτιολογία – Παθογένεια

Υπάρχουν τρεις σημαντικοί μηχανισμοί που οδηγούν σε έλλειψη σιδήρου (Fe) και στην παθογένεια της Σιδηροπενικής Αναιμίας.

  1. Αυξημένες ανάγκες του οργανισμού για σίδηρο (Fe)
  2. Απώλεια σιδήρου από απώλεια αίματος σε αιμορραγίες
  3. Ελαττωμένη πρόσληψη και απορρόφηση σιδήρου

Αυξημένες ανάγκες σε σίδηρο παρατηρούνται σε παιδιά, κυρίως, κατά την περίοδο της ανάπτυξής του και σε γυναίκες κατά την διάρκεια της αναπαραγωγικής περιόδου της ζωής τους. Με την έναρξη της εμμήνου ρύσεως και για τα χρόνια που διαρκεί, πολύ συχνά, αναπτύσσεται στις γυναίκες αρνητικό ισοζύγιο σιδήρου στον οργανισμό. Αυτό συμβαίνει λόγω της εμμήνου ρύσεως, της εγκυμοσύνης και του θηλασμού, διότι αυξάνονται οι φυσιολογικές απαιτήσεις για σίδηρο.

Σιδηροπενική Αναιμία είναι συχνή σε γυναίκες με μεγάλη απώλεια αίματος κατά τη περίοδο τους και σε γυναίκες με πολλές εγκυμοσύνες σε συχνά διαστήματα.

Η πλέον σοβαρή αιτία Σιδηροπενικής Αναιμίας είναι η αυξημένη απώλεια σιδήρου. Οι αυξημένες απώλειες σιδήρου συμβαίνουν λόγω παθολογικής απώλειας αίματος σε αιμορραγίες του πεπτικού συστήματος. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου, ο καρκίνος του στομάχου, το πεπτικό έλκος, οι αιμορροϊδοπάθεια, η διαφραγματοκήλη, η εκκολπομάτωση, η ελκώδης κολίτις και οι πολύποδες του εντέρου, είναι συνήθεις αιτίες απώλειας αίματος και ανάπτυξης Σιδηροπενικής Αναιμίας. Επίσης, η μακροχρόνια λήψη ασπιρίνης (σαλικυλικά) αποτελεί σημαντικό παράγοντα σιδηροπενικής αναιμίας.

Αυξημένες απώλειες σιδήρου παρουσιάζονται και σε παθολογικές καταστάσεις του γεννητικού συστήματος από μηνορραγίες και μητρορραγίες, κυρίως (ινομυώματα μήτρας), και σπανιότερα, από ορμονικές διαταραχές.

Σε αυτή την περίπτωση η διόρθωση της αναιμίας είναι δευτερεύον στοιχείο και τεράστια σημασία έχει η ανεύρεση του αιτίου που προκαλεί την αυξημένη απώλεια.

Εάν δεν ανευρεθεί το αίτιο, η διόρθωση της αναιμίας θα είναι προσωρινή και θα χαθεί πολύτιμος χρόνος που μπορεί να στοιχίσει ακόμα και τη ζωή του ασθενή (π.χ. σε καρκίνο του παχέος εντέρου).

Το τρίτο αίτιο της Σιδηροπενικής Αναιμίας, η ελαττωμένη πρόσληψη σιδήρου, είναι αποτέλεσμα είτε διατροφικής έλλειψης, είτε μειωμένης απορρόφησης.

Διατροφική μειωμένη πρόσληψη συμβαίνει για οικονομικούς λόγους (σε αναπτυσσόμενες χώρες), σε άτομα με διαιτητικές ιδιαιτερότητες και με ανορεξία. Η μειωμένη πρόσληψη σιδήρου είναι πολλές φορές αποτέλεσμα διαφόρων εξαντλητικών τύπων διαίτης, κυρίως σε γυναίκες, η αποφυγή κρέατος για μεγάλο χρονικό διάστημα και στους φυτοφάγους λόγω της έλλειψης κατανάλωσης κρέατος.

Διαταραχές της απορρόφησης του σιδήρου εμφανίζονται και σε άτομα με νοσήματα του εντέρου όπως σύνδρομο δυσαπορρόφησης (στεατόρροια-sprue) και σε άτομα που έχουν υποστεί γαστρεκτομή.

Κλινική εικόνα

Η κλινική εικόνα της Σιδηροπενικής Αναιμίας εμφανίζει όλα τα συμπτώματα που είναι κοινά για όλες τις αναιμίες αλλά η βαρύτητά τους ποικίλει ανάλογα με το βαθμό της αναιμίας και την ηλικία του ασθενούς.

Αδυναμία, εύκολη κόπωση, ωχρότητα του δέρματος και των επιπεφυκότων, ζάλη, κεφαλαλγία, αίσθημα παλμών, δύσπνοια στην προσπάθεια, ευερεθιστικότητα, αποτελούν τα συχνότερα συμπτώματα.

Η Σιδηροπενική Αναιμία είναι μία από τις σημαντικές αιτίες της χρόνιας κόπωσης και των παραπόνων για κακή υγεία.

Σε μακράς διαρκείας χρόνιες σιδηροπενικές καταστάσεις κυρίως σε μεσαίας ηλικίας γυναίκες, παρατηρούνται διαταραχές στα νύχια, στη γλώσσα, στο στόμα και στα μαλλιά.

Τα νύχια γίνονται εύθραυστα, θαμπά με κάθετες γραμμώσεις και σε προχωρημένα στάδια, λεπτά επίπεδα και τελικώς κοίλα. Στο στόμα παρατηρείται ατροφία των γευστικών θηλών (ατροφική γλωσσίτιδα).

Εργαστηριακά ευρήματα

Στη διάγνωση της Σιδηροπενικής Αναιμίας το ιστορικό του ασθενούς είναι λίαν σημαντικό. Η κλινική εξέταση βοηθά, αλλά η διάγνωση επιβεβαιώνεται μόνο εργαστηριακά.

Η απλή γενική αίματος δίδει τα πρώτα σημαντικά διαγνωστικά ευρήματα.

Η αιματολογική εικόνα αποκαλύπτει χαμηλή αιμοσφαιρίνη και αιματοκρίτη. Ο μέσος όγκος των ερυθρών αιμοσφαιρίων είναι ελαττωμένος και στη μικροσκοπική εξέταση παρατηρείται υποχρωμία, ποικιλοκυττάρωση, ανισοκυττάρωση και μικροκυττάρωση στη μορφολογία των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Ο σίδηρος και η φερριτίνη του ορού είναι επίσης ελαττωμένα.

Η αιμοσφαιρίνη στους άνδρες είναι χαμηλότερη των 13,5gr%, στις γυναίκες χαμηλότερη των 12gr% και στις εγκύους χαμηλότερη των 11gr%, ο δε σίδηρος χαμηλότερος των 60mg/dl (μικρογραμμαρίων ανά 100 κυβικά εκατοστά).

Θεραπεία

Όσον αφορά την θεραπεία της Σιδηροπενικής Αναιμίας, υπάρχουν δύο βασικοί στόχοι αντιμετώπισης της αναιμίας. Ο πρώτος στόχος είναι να ανευρευθεί, να αντιμετωπισθεί και να διορθωθεί η αιτία που προκάλεσε την Σιδηροπενική Αναιμία.

Η διόρθωση του αιτιολογικού παράγοντα είναι μεγίστης σημασίας. Αυτή ποικίλει από απλά μέτρα όπως διακοπή ασπιρίνης (σαλικυλικών) ή τη διόρθωση διατροφικών παραλείψεων και συνηθειών έως σημαντικές χειρουργικές επεμβάσεις για τη διακοπή της απώλειας αίματος.

Σε γυναίκες με μηνορραγίες και μητρορραγίες, να γίνουν κατάλληλοι ορμονικοί χειρισμοί η να αφαιρεθεί υπάρχον ινομύωμα της μήτρας.

Σε άτομα μέσης ή μεγάλης ηλικίας πρέπει να γίνουν εξετάσεις για να αποκλεισθεί η παρουσία καρκίνου του γαστρεντερικού συστήματος (κυρίως καρκίνος του παχέος εντέρου). Ο έλεγχος του πεπτικού είναι απαραίτητος για να ανευρεθούν και οι άλλες βλάβες του συστήματος (έλκος, διαφραγματοκήλη, πολύποδες).

Ο δεύτερος στόχος είναι να αναταχθεί και να διορθωθεί η αναιμία και να συμπληρωθούν οι αποθήκες χορηγώντας σίδηρο που λείπει από τον οργανισμό.

Η χορήγηση σιδήρου γίνεται από το στόμα (πλην ελαχίστων περιπτώσεων) υπό μορφή δισκίων ή πόσιμου διαλύματος. Υπάρχουν σήμερα πολλά σκευάσματα σιδήρου

Η χορήγηση σιδήρου από του στόματος είναι ασφαλής και αποτελεσματική. Δεν αναφέρονται σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες εκτός από 20% των ασθενών που στη αρχή της θεραπευτικής αγωγής παραπονούνται ότι το φάρμακο τους «πέφτει βαρύ». Ένα μικρό ποσοστό ασθενών αναφέρει δυσκοιλιότητα ή διάρροια.

Η ημερήσια δόση σιδήρου είναι συνήθως 100mgr (χιλιοστογραμμάρια) δισθενούς θειϊκού σιδήρου με άδειο στομάχι μισή ώρα πριν το γεύμα, διότι ο σίδηρος απορροφάται καλύτερα έτσι παρά μετά το γεύμα. Επειδή η απορρόφηση σιδήρου διευκολύνεται από την παρουσία βιταμίνης C, συνιστάται το σκεύασμα να λαμβάνεται το πρωί με χυμό φρέσκου πορτοκαλιού και το πρόγευμα να ακολουθεί μετά από μισή ώρα. Πρέπει να αποφεύγεται η λήψη σιδήρου με τσάϊ ή καφέ, επειδή παρεμποδίζουν την απορρόφησή του.

Ο σίδηρος δίδεται έως ότου η τιμή της αιμοσφαιρίνης αποκατασταθεί στα φυσιολογικά επίπεδα (12-14gr%). Αυτό επιτυγχάνεται σε 6-8 εβδομάδες (ανάλογα και με τη βαρύτητα της αναιμίας), αλλά η θεραπεία πρέπει να συνεχισθεί επί ακόμα 4 μήνες ώστε να πληρωθούν και οι αποθήκες σιδήρου του οργανισμού και η φερριτίνη να φθάσει 50mg% (μικρογραμμάρια τοις εκατό).

Σε γυναίκες με μεγάλη απώλεια αίματος κατά την έμμηνο ρύση συνιστάται θεραπεία συντήρησης.

Η συχνότητα της Σιδηροπενικής Αναιμίας στις δυτικές χώρες έχει σημαντικά μειωθεί, λόγω της βελτιωμένης διατροφής και του εμπλουτισμού του γάλακτος των βρεφών με σίδηρο (Fe).

Η Σιδηροπενική Αναιμία μπορεί να είναι η συνηθέστερη μορφή αναιμίας κυρίως στις γυναίκες, αλλά δεν πρέπει κάθε αναιμία να εκλαμβάνεται ως σιδηροπενική, διότι τότε οδηγούμεθα στην άσκοπη χορήγηση σιδήρου, χωρίς να αντιμετωπίζεται το πρόβλημα με το σωστό τρόπο.

Σίσσυ-Κοζώνη

Σίσσυ Ι. Κοζώνη

Ιατρός – Βιοπαθολόγος

Διευθύντρια Αιμοδοσίας στο Μαιευτήριο «ΕΛΕΝΑ ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ»

Ακολουθήστε το BoxNews.gr τώρα και στα Google News

Δείτε επίσης:

Σχόλια

Αφήστε το σχόλιό σας

Please enter your comment!
Please enter your name here

Όλα τα άρθρα

 Αυτοί είναι οι δύο πρώτοι που θα εμβολιαστούν στην Ελλάδα

Ένας ηλικιωμένος και μία νοσηλεύτρια θα είναι οι δύο πρώτοι άνθρωποι που θα εμβολιαστούν κατά του κορονοϊού στη χώρα μας, στις 27 Δεκεμβρίου. Την τελευταία...

Βατόπουλος: Ελεύθεροι από το καλοκαίρι – Έως τότε μάσκα (video)

Επιστροφή στην κανονικότητα από το καλοκαίρι βλέπει ο καθηγητής μικροβιολογίας Αλκιβιάδης Βατόπουλος. Όπως είπε το καλοκαίρι του 2021 θα μπορούσε να είναι «ελεύθερο» εάν έχει...

Τουρκία: Απειλεί τις ΗΠΑ με αντίποινα για τις κυρώσεις για τους S-400

«Βράζει» η Άγκυρα χαρακτηρίζοντας «ολέθριο λάθος» τις κυρώσεις που επέβαλλαν στην Τουρκία οι ΗΠΑ για τους S-400. Αντίδραση και από την Ρωσία και η παγκόσμια...

Πέθανε ξαφνικά ο Ανδρέας Φικιώρης o τηλεοπτικός γιατρός (video)

Πέθανε σε ηλικία 72 ετών ο γνωστός από την τηλεόραση γιατρός, Ανδρέας Φικιώρης. Ανακοίνωση για τον θάνατό του εξέδωσε ο Εξωραϊστικός Σύλλογος Μεγάλα Πεύκα Κερατέας: «Το διοικητικό...

Εξαδάκτυλος: Χωρίς lockdown θα είχαμε πάνω από 10.000 κρούσματα

Η κατάσταση με τον κορονοϊό στην Ελλάδα θα είχε ξεφύγει σε περίπτωση που δεν υπήρχε το lockdown, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Πανελλήνιου Ιατρικού...

Χριστούγεννα: Ρεβεγιόν έως τις 22:00 αλλιώς διανυκτέρευση

Ξεχάστε την κυκλοφορία αργά το βράδυ τα Χριστούγεννα ή την Πρωτοχρονιά. Το ωράριο σε ό,τι αφορά στη νυχτερινή κυκλοφορία δεν θα αλλάξει, πέρα από τη...

Ακολουθήστε μας

47,429ΥποστηρικτέςΚάντε Like
1,638ΑκόλουθοιΑκολουθήστε

Δημοφιλή

KISSOS BANNER 336x280 TELIKO GIF