Πτώση του τείχους, 30 χρόνιο μετά: Ο μοναδικός Έλληνας τηλεοπτικός ρεπόρτερ Γιάννης Κριτσαντώνης
Πτώση του τείχους, 30 χρόνιο μετά – Γιάννης Κριτσαντώνης

Πτώση του τείχους, 30 χρόνια μετά: Ο μοναδικός Έλληνας τηλεοπτικός ρεπόρτερ Γιάννης Κριτσαντώνης θυμάται…

Είναι Πέμπτη 9 Νοεμβρίου του 1989, ώρα 14.30 στην ΕΡΤ. Με καλεί στο γραφείο του ο Διευθυντής Ειδήσεων, Ριχάρδος Σωμερίτης, δίνοντάς μου ένα «ανοιχτό» αεροπορικό εισιτήριο: «Φεύγεις τώρα για Βερολίνο. Μόλις που προλαβαίνεις να πάρεις  ρούχα μαζί σου. Σε δύο ώρες πρέπει να είσαι στο αεροδρόμιο…». «Ποιός θα έλθει μαζί μου;» «Κανείς! Τηλεοπτικό συνεργείο θα σου στείλω τη Δευτέρα!».

Του Γιάννη Κριτσαντώνη

Κατεβαίνω αμέσως στην «πάγια προκαταβολή για χρήματα. Μόλις έκλεισε! Γυρίζω σπίτι, παίρνω μια μικρή βαλίτσα και… χίλια δολάρια που είχα για ώρα ανάγκης…  Στις 8 το βράδυ βρίσκομαι στη Φρανκφούρτη. Είμαι τυχερός. Μία από τις 4 αεροπορικές εταιρίες , που επιτρεπόταν τότε να πετούν για Βερολίνο, η TWA, έφευγε σε μία ώρα…. Περίπου στις 9.30 βρίσκομαι στο κέντρο του Βερολίνου, αλλά με μια βαλίτσα στο χέρι δεν μπορείς… να κάνεις ρεπορτάζ!

Βρίσκω μια άθλια πανσιόν και παρατάω τα υπάρχοντά μου… Τρέχω πάλι στο κέντρο. Ώρα περίπου 10.30. Βρίσκομαι στην Friedrichstrasse, απέναντι ακριβώς από το γνωστό  checkpoint charlie. Χαμός, φασαρία, κόσμος από δυτικογερμανούς πολίτες, που είναι μαζεμένοι στο σημείο.

Αποψη από το ανατολικό τομέα
Άποψη από το ανατολικό τομέα

Αυθόρμητα προχωρώ πιο κοντά και… περνάω την άσπρη γραμμή στην άσφαλτο… Ένας ανατολικογερμανός λοχαγός με το χέρι έτοιμο στην θήκη του πιστολιού του, με απειλεί: «Πέντε μέτρα πίσω! Έχεις περάσει στη χώρα μου!!» Τρελοκομείο! Ούτε και οι ίδιοι οι φρουροί της DDR ξέρουν πώς να αντιδράσουν… Δεν γίνεται έτσι το ρεπορτάζ. Θέλω εικόνα. Είμαι ο μοναδικός τηλεοπτικός συντάκτης από την Ελλάδα. (Τα ιδιωτικά δεν είχαν εκπέμψει ακόμη).

Αναγκάζομαι να στείλω «τηλεφωνική» για το δελτίο των δώδεκα, αλλά παράλληλα βάζω μπρος «τα μεγάλα μέσα». Βρίσκω τα τηλέφωνα παλιών φίλων συναδέλφων εικονοληπτών από την ZDF. Μου προσφέρουν συνεργείο για την άλλη μέρα το πρωί, αν θέλω… Πάλι καλά.

Το Σαββατοκύριακο οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές. Πέφτουν μερικά κομμάτια του Τείχους σε άλλες περιοχές της πόλης. Τη Δευτέρα 13/11/89 περιμένω συνεργείο από την  Ελλάδα, αλλά βλέπω… μόνο του τον (αείμνηστο) και ικανό σκηνοθέτη Νέστορα Παβέλα!

Πάμε μαζί στην τηλεόραση του δυτικού Βερολίνου SFB (Sender Freies Berlin) και κλείνουμε  «κύκλωμα» στις 5 το απόγευμα για να στείλουμε το υλικό που έχω, στην ΕΡΤ. (Αν θυμάμαι καλά, στην αρχισυνταξία τότε ήταν η Νίκη Τσελίκα, ο Κώστας Γιαννόπουλος, η Κική Αγγελοπούλου και κάποιος ακόμη που πραγματικά δεν μπορώ να θυμηθώ…).

Στις 5 ακριβώς μας λένε ότι «δεν μπορούν να το στείλουν επειδή η ΕΡΤ… χρωστάει ήδη από καιρό 5.000 δολάρια». Τρέλα!

Παίρνουμε ταξί και πάμε γρήγορα στην ανατολικογερμανική Τηλεόραση (DDRF), περνώντας επιτέλους από το checkpoint charlie, που έχει ανοίξει με απλές διατυπώσεις για τους δημοσιογράφους.

Μας υποδέχονται ευχάριστα, στέλνουν αμέσως το υλικό στην ΕΡΤ και μας ρωτούν κιόλας αν χρειαζόμαστε αυτοκίνητο με συνεργείο, μοντάζ και… μακιγιάζ! (Βλέπετε, μ αυτούς δεν είχαμε κανένα πρόβλημα, αφού υπήρχε μεταξύ των κρατών μας  ανταλλαγή προϊόντων!) παίρνουμε το συνεργείο που μας δίνουν και φεύγουμε.

Προηγουμένως κάνω ρεπορτάζ και… μέσα στην DDRF. Ρωτώ τους εργαζόμενους. Η κοπελιά που κάθεται στο μοντάζ δείχνει ανήσυχη «Έχω μια κόρη 11 χρονών» μου λέει. «Τώρα, που όλοι θα περνούν ελεύθερα, φοβάμαι τα ναρκωτικά…».

Μας πάνε παντού. Αλεξάντερπλατς, πλατεία Πότσδαμ, κι αλλού. Μας  γυρίζουν χιλιόμετρα μέσα από το τείχος του ανατολικού Βερολίνου, όπου ακόμη δεν μπορούσε να πάει κανένα δυτικό συνεργείο. Ανεβαίνουμε στο τείχος και παίρνουμε εικόνες από τα…. δυτικά τηλεοπτικά συνεργεία που κοιτούν εμάς!

Χάνς Κέρμπερ, Γιάννης Κριτσαντώνης στο Τσέκ πόϊντ Τσάρλυ 1989
Χάνς Κέρμπερ, Γιάννης Κριτσαντώνης στο Τσέκ πόϊντ Τσάρλυ 1989

Έχουμε καταπληκτικές εικόνες από τον πεπειραμένο εικονολήπτη τους  Χάνς Κέρμπερ. Πάμε στο κτίριο της Γ.Γ. Τύπου της DDR, που έχει στηθεί η υποδοχή των ξένων δημοσιογράφων. Άλλη τρέλα εδώ.

Εκείνη τη στιγμή μαθαίνουμε ότι ο Krenz ανέλαβε νέος Γ.Γ του κόμματος. Οι ανακοινώσεις που καρφιτσώνονται στον τεράστιο πίνακα ανεβοκατεβαίνουν και αλλάζουν  από αλλόφρονες υπαλλήλους. Διαβάζεις την τελευταία, την αφαιρούν και αναρτούν άλλη νεότερη. Χάος.

Συνέντευξη με Βίλλυ Μπράντ στις 3.10.89
Συνέντευξη με Βίλλυ Μπράντ στις 3.10.89

Ούτε οι ίδιοι δεν ξέρουν τι ακριβώς επιτρέπεται να κάνουν… θυμάμαι τι μου είχε πει σε συνέντευξή του ο Βίλλυ Μπράντ. Όταν βρέθηκε στην Αθήνα τον Οκτώβριο, περίπου 40 μέρες πριν πέσει το Τείχος: «Περίμενε λίγο ακόμα και θα δεις τρομερές αλλαγές!»…

Την άλλη μέρα, (Δευτέρα αν θυμάμαι καλά), έχει πέσει κομμάτι του Τείχους στην αχανή πλατεία Πότσδαμ. Οι πρώτοι πολίτες της DDR περνούν στο δυτικό τομέα υπό το βλέμμα των ανατολικοφρουρών…

Πλατεία Πότσδαμ
Πλατεία Πότσδαμ

Συναντώ εκεί τον λοχαγό που πριν δύο μέρες με απειλούσε, εντελώς αλλαγμένο και… ευτυχή! Του παίρνω συνέντευξη. «Κάνουμε ότι μπορούμε», λέει, «να εξυπηρετήσουμε τους πολίτες μας» !!!

Κάνει ψοφόκρυο στην πλατεία και μονάδες του αμερικανικού στρατού έχουν στήσει καζάνια με τσάι για τους ανατολικούς που έρχονται στον δυτικό τομέα…

Στο κέντρο του Βερολίνου συναντάμε τεράστιες ουρές ανατολικογερμανών έξω από  δυτικές τράπεζες. Περιμένουν να πάρουν τα 100 μάρκα «για το καλωσόρισμα»…. Αστείο ποσό. Μερικοί λιποθυμούν από την ορθοστασία….. «Τι θα κάνετε με τα 100 μάρκα στον δυτικό τομέα;», ρωτώ μια κοπέλα με την οικογένειά της. «Δύο – τρία λουκάνικα, μια κούκλα για την κόρη μου και έναν κινηματογράφο», είναι η απάντησή της. Το βράδυ ξαναγυρίζει στο σπίτι της στο ανατολικό Βερολίνο….

Πλατεία Πότσδαμ έρχονται οι πρώτοι αανατολικογερμανοί
Πλατεία Πότσδαμ έρχονται οι πρώτοι αανατολικογερμανοί

Φεύγουμε με τον σκηνοθέτη Νέστορα Παβέλα  για την Αθήνα  στις 18/11/1989 φορτωμένοι υλικό για να φτιάξουμε…. «Μπεν Χούρ»! Προηγουμένως ο Νέστορας αγοράζει από ένα δισκάδικο τη μουσική των Πινκ Φλόϋντ «Το τείχος». Τρεις ολόκληρες μέρες  στήνει στο μοντάζ την ιδέα του με τις εικόνες που έχουμε και «ντύνει» ένα ωριαίο ντοκιμαντέρ με μουσική των Πινκ Φλόϋντ.

Εγώ απλώς πρέπει να σχολιάσω με μικρά κείμενα τα διάφορα βίντεο που έχει μοντάρει. Το μοντάζ ανήκει (αν θυμάμαι καλά) στον Μιχάλης Νάνης και το μιξάζ στον Νίκο Σφέτσα. Ένα ντοκουμέντο με αποκλειστικά πλάνα της ΕΡΤ… Αριστούργημα!

Στις 20 του Νοέμβρη, αμέσως μετά το δελτίο ειδήσεων των 21.00, η Εύη Δεμίρη αναγγέλλει την προβολή του ντοκιμαντέρ. Μετά το τέλος της εκπομπής, η μπομπίνα της μιας ίντσας  έχει εξαφανιστεί από το μάστερ του (τότε) Γ’ ορόφου… Δεν βρέθηκε ποτέ!

Ξαναφτιάξαμε αντίγραφο από τη «μήτρα» umatic, προβλήθηκε πάλι ένα χρόνο μετά (το 1990 ως επέτειος της πτώσης του Τείχους) αλλά… χάθηκε κι αυτή από τα υπόγεια της ΕΡΤ…

Πέρασαν κιόλας 30 ολόκληρα χρόνια;

youtube-box-news-logo