Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ | 194 χρόνια από τον θάνατο του
Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ

Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ | 194 χρόνια από τον θάνατο του.

Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ: «ο πατέρας του πνεύματος της παρακμής με στόχο τον σκανδαλισμό της αστικής τάξης».

Στις 31 Αυγούστου του 1821 αφήνει την τελευταία του πνοή, σε ηλικία μόλις 46 ετών, ο Γάλλος ποιητής, μεταφραστής και κριτικός τέχνης, Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ (Charles Pierre Baudelaire, Παρίσι, 9 Απριλίου 1821 – 31 Αυγούστου 1867).Ο «Δάντης μιας παρηκμασμένης εποχής», όπως χαρακτηρίστηκε. Άκρως αιρετικός, αντικομφορμιστής, ασυμβίβαστος με την καθεστηκυία τάξη της εποχής του, αποφασίζει από νεαρή ηλικία να ζήσει την ζωή του ενάντια στις παραδοσιακές αστικές αξίες.

Ο Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ θεωρείται επίσης «ο πατέρας του πνεύματος της παρακμής με στόχο τον σκανδαλισμό της αστικής τάξης». Όλοι πάντως συμφωνούν στο ότι το έργο του άνοιξε το δρόμο για την σύγχρονη ευρωπαϊκή ποίηση. Το έργο του ποιητή της διάσημης συλλογής του: «Τα Άνθη του Κακού» (Les Fleurs du Mal) -σύμβολο της παρακμής της ανθρωπότητας-  σήμερα θεωρείται ως το κυριότερο του Μπωντλαίρ, και αναγνωρίζεται, ως η απαρχή της μεταμοντέρνας ευρωπαϊκής ποίησης, το πρώτο Μανιφέστο του Σουρεαλισμού:

«Με αυτά τα ποιήματα ο Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ γίνεται ο πρώτος τραγικά ενδοσκοπούμενος ποιητής, εκείνος που παρουσίασε, πολλαπλασιάζοντας τον εαυτό του, τη σύγχρονη ανθρωπότητα της αμαρτίας, της θλίψης, της οδύνης, της μοντέρνας μητρόπολης: Ηδονή και παράπτωμα, πνευματική εκλέπτυνση και πόνος, αισθηματισμός και ανία, μαύρη μοναξιά και μελαγχολία μέσα στο θόρυβο και τις καθημερινές αλλαγές – αυτά είναι τα καινούργια στοιχεία που θα αποτελέσουν το συνθετικό απόσταγμα της τέχνης του.»

Ως ποιητής εξεγείρεται ενάντια στην κατάσταση της ανθρωπότητας. Εφόσον «η ποίηση αποτελεί ουσιαστικά το αντίθετο της ανθρώπινης δυστυχίας», θεωρεί ότι «δεν μπορεί παρά να είναι επανάσταση». Έτσι, η ποίηση του Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ αποκτά σύγχρονη μορφή στα Μικρά Ποιήματα σε Πεζό, όπου μεταλλάσσεται σε μαύρο χιούμορ και γίνεται σουρεάλ…

Αποκαλύπτει τον υπερρεαλισμό, σαν να αντιλαμβάνεται την φύση μέσα από υπερευαίσθητες νευρικές απολήξεις με το παρακάτω απόσπασμα: «Το να υποβιβάσεις την φαντασία σε δουλεία, από την στιγμή που είναι η αιτία αυτού που πρόχειρα αποκαλούμε ευτυχία, ουσιαστικά σημαίνει το να απογυμνώνεσαι από όλα όσα έχεις στο βάθος του εαυτού σου-από την υπέρτατη δικαιοσύνη. Μόνον η φαντασία μπορεί να αποκαλύψει όσα δεν υπάρχουν κι όμως μπορούν να γίνουν και αυτό είναι αρκετό προκειμένου να φύγει λίγο πιο μακριά η φοβερή απαγόρευση για όσα δεν μπορούμε να έχουμε. Είναι αρκετά για να αφεθούμε σε αυτήν χωρίς να φοβόμαστε ότι θα μας προδώσει».

Κατά την διάρκεια της ζωής του, ο Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ ο «καταραμένος  ποιητής», όπως αποκαλείται  υπέστη δριμεία κριτική για τις συγγραφές του και την θεματική του. Ελάχιστοι από τους σύγχρονούς του τον κατανόησαν. Παράλληλα με την συγγραφή ποιημάτων σοβαρών και σκανδαλιστικών για την εποχή  κατόρθωσε επίσης να εκφράσει την μελαγχολία και την νοσταλγία… που θα άλλαζε τη ροή της μοντέρνας ποίησης ανοίγοντας δρόμο για τον γαλλικό συμβολισμό.

Το έργο του πρωτοκυκλοφόρησε σε τρεις διαφορετικές εκδόσεις μεταξύ 1857 και 1868. Εξαιτίας της πρώτης έκδοσης «Τα Άνθη του Κακού εκδίδονται το 1857 και στην συνέχεια καταδικάζονται μερικώς «για προσβολή των δημοσίων και των καλών ηθών» και έξι από τα ποιήματα του απαγορεύτηκαν. Σε ολόκληρο το έργο του, ο Σαρλ Πιερ Μπωντλαίρ προσπάθησε να εξυφάνει την ομορφιά με την κακία, την βία με την ηδονή καθώς και να καταδείξει την σχέση μεταξύ τους. 

Ο Baudelaire  είναι « ο πρώτος οραματιστής, ο βασιλεύς όλων των ποιητών, ένας Θεός» είπε γι’ αυτόν ο Γάλλος ποιητής Αρθούρος Ρεμπώ (Arthur Rimbaud, από τους μείζονες εκπροσώπους του συμβολισμού, με σημαντική επίδραση στη μοντέρνα ποίηση), αναγνωρίζοντας τη συνεισφορά  του.

Charles Baudelaire:

«Στὸν ἀναγνώστη»

 Ἡ ἀνοησία, τ᾿ ἁμάρτημα, ἡ ἀπληστία κι ἡ πλάνη κυριεύουνε τὴ σκέψη μας καὶ φθείρουν τὸ κορμί μας, κι εὐχάριστα τὶς τύψεις μας θρέφουμε στὴν ψυχή μας, καθὼς ποὺ θρέφουν πάνω τους τὶς ψεῖρες οἱ ζητιάνοι.

Στὰ μετανιώματα ἄναντροι κι ἁμαρτωλοὶ ὡς τὴν ἄκρια, ζητᾶμε πληρωμὴ ἀκριβὴ γιὰ κάθε μυστικό μας καὶ ξαναμπαίνουμε εὔκολα στὸ βοῦρκο τὸν παλιό μας, θαρρώντας πὼς ξεπλένεται μὲ τὰ δειλά μας δάκρυα.

Ἂν τὸ φαρμάκι κι ἡ φωτιὰ κι ἡ βιὰ καὶ τὸ μαχαίρι δὲν ἔχουνε τὰ φανταχτὰ κεντίδια ἀκόμα κάνει στὸ πρόστυχο τῆς μοίρας μας ἄθλιο καραβοπάνι, εἶναι ποὺ λείπει ἀπ᾿ τὴ ψυχὴ τὸ θάρρος κι ἀπ᾿ τὸ χέρι.

Μὰ μὲς στὶς σκύλες, τοὺς σκορπιούς, τὰ φίδια, τὰ τσακάλια, τοὺς πάνθηρες, τοὺς πίθηκους, τοὺς γύπες, τὰ θηρία ποὺ γρούζουν, σέρνουνται, ἀλυχτοῦν κι οὐρλιάζουν μὲ μανία μέσ᾿ στῶν παθῶν μας τὸ κλουβί, προβαίνει ἀγάλια, θεριὸ πιὸ βρώμικο, κακό, τὴν ἀσκημιὰ νὰ δείξει!

Κι ἂ δὲ σαλεύει κι οὔτε ἀκούει κανένας τὸ οὐρλιαχτό του, ὅλη γῆς θὰ ρήμαζε, καὶ στὸ χασμουρητό του θὰ ῾θελε νὰ κατάπινε τὸν κόσμο -αὐτὸ ῾ναι ἡ πλήξη!- πού, μ᾿ ἕνα δάκρυ ἀθέλητο στὰ μάτια τῆς κοιτάζεις, καθὼς καπνίζει τὸν οὐκᾶ, κρεμάλες νὰ στυλώνει.

Καὶ ξέρεις, ἀναγνώστη, αὐτὸ τὸ τέρας πῶς δαγκώνει! Ὦ ἀναγνώστη ὑποκριτή, ἀδέρφι ποὺ μοῦ μοιάζεις!

Charles Baudelaire

Της: Βίκυς Μιχαλονάκου – (πηγές: wikipedia.org – tvxs.gr)